Kierowniczka działu ofert w firmie dostarczającej meble do urzędów i szkół zaczyna tydzień od przeglądania ogłoszeń, a kończy go często na kompletowaniu dokumentów i liczeniu terminów. W tym roku jej praca wyglądała jednak inaczej, bo część zamówień zniknęła z miejsc, w których zwykle ich szukała, a spory z zamawiającymi wymagają teraz szybszego działania. Prawo zamówień publicznych 2026 roku to kilka nowelizacji, które z perspektywy wykonawcy zmieniają sposób szukania zleceń, przygotowania ofert i obrony swoich racji przed Krajową Izbą Odwoławczą. W tekście patrzymy na te zmiany oczami firmy, która regularnie startuje w przetargach, i zastanawiamy się, jak można się do nich przystosować.
Gdzie szukać mniejszych zamówień po podniesieniu progu?
Od 1 stycznia 2026 roku zamawiający stosują ustawę dopiero do zamówień o wartości co najmniej 170 000 zł netto, a nie jak wcześniej 130 000 zł. Zakupy poniżej tej kwoty realizują według własnych regulaminów, często w formie zapytań ofertowych kierowanych do kilku firm. Dla wykonawcy oznacza to, że zamówienie na wyposażenie sali konferencyjnej za 150 000 zł, które rok temu pojawiłoby się w Biuletynie Zamówień Publicznych, może teraz zostać ogłoszone wyłącznie na stronie zamawiającego.
Firmy, które dotąd opierały się na jednym źródle ogłoszeń, mogą więc przegapić część okazji. W praktyce warto poszerzyć monitoring o kilka miejsc:
- Biuletyny Informacji Publicznej i strony internetowe zamawiających, z którymi firma już współpracowała;
- platformy zakupowe, z których korzystają poszczególne jednostki;
- Bazę Konkurencyjności, w której beneficjenci funduszy unijnych publikują zapytania;
- plany postępowań publikowane przez zamawiających na początku roku;
- bezpośredni kontakt z działami zamówień, np. przez zgłoszenie chęci udziału w przyszłych zapytaniach.
Zamówienia poniżej progu rządzą się wewnętrznymi zasadami danej jednostki, więc terminy, wymagane dokumenty i sposób składania ofert mogą się znacznie różnić. Przed złożeniem oferty w trybie regulaminowym warto przeczytać sam regulamin zamawiającego, bo to on, a nie ustawa, określa reguły gry.
Certyfikat – inwestycja czy zbędna formalność?
Od 12 lipca 2026 roku wykonawcy mogą ubiegać się o certyfikat wydawany przez akredytowany podmiot. Może on potwierdzać brak podstaw do wykluczenia albo zdolność do realizacji zamówień określonego rodzaju. Certyfikacja jest dobrowolna, więc decyzja należy do firmy i warto ją podjąć po chłodnej kalkulacji. Pomocne może być spojrzenie na własny profil działalności.
| Profil wykonawcy | Co przemawia za certyfikacją | Co może zniechęcać |
|---|---|---|
| Firma składająca dziesiątki ofert rocznie | Mniej powtarzalnego kompletowania tych samych dokumentów | Konieczność pilnowania aktualności certyfikatu |
| Wykonawca startujący w kilku przetargach w roku | Uporządkowanie dokumentacji firmy | Koszty i formalności mogą przewyższać oszczędność czasu |
| Uczestnik konsorcjów | Możliwość wspólnej certyfikacji partnerów | Ograniczenia dotyczące korzystania z niej w innym składzie |
Warto też pamiętać, że rynek dopiero uczy się nowego narzędzia. Zamawiający dopiero wypracowują praktykę uwzględniania certyfikatów w dokumentach zamówienia, a sam certyfikat nie obejmuje wszystkich okoliczności, które mogą być badane w postępowaniu.
Odwołanie do KIO pisane od nowa
Najwięcej uwagi wykonawców przyciągnęły zmiany, które obowiązują od 13 marca 2026 roku. Rozprawy przed Izbą mogą odbywać się zdalnie, a strony same decydują, czy połączą się online, czy przyjadą do siedziby KIO. Znacznie większe skutki ma jednak prekluzja dowodowa, którą szczegółowo omówiono na jdp-law.pl. Dowody należy przedstawić wraz z odwołaniem, przystąpieniem, odpowiedzią na odwołanie albo w piśmie złożonym najpóźniej dzień przed rozprawą.
Scenariusz z odrzuconą ofertą
Firma budowlana dowiaduje się, że jej oferta została odrzucona z powodu rażąco niskiej ceny. Wcześniej mogła złożyć odwołanie z ogólnym uzasadnieniem, a szczegółowe kalkulacje, oferty podwykonawców i opinie kosztorysanta przynieść dopiero na rozprawę. Teraz takie podejście grozi utratą prawa do powołania tych dowodów. Na przygotowanie odwołania jest zwykle kilka dni, więc materiały dowodowe trzeba kompletować równolegle z pisaniem zarzutów, a nie po ich złożeniu.
Firmy, które często bronią swoich ofert, mogą sporo zyskać, przygotowując się do sporu jeszcze na etapie składania oferty. Pomocne bywa stałe archiwum zawierające kilka rodzajów materiałów:
- Szczegółowe kalkulacje cenowe sporządzane dla każdej oferty, a nie tylko na wezwanie zamawiającego.
- Oferty podwykonawców i dostawców z datami ich otrzymania.
- Referencje i protokoły odbioru z wcześniejszych realizacji.
- Korespondencję z zamawiającym, w tym pytania do treści SWZ i udzielone odpowiedzi.
- Dane kontaktowe biegłych lub ekspertów, z którymi firma współpracowała.
Udział zdalny w rozprawie oszczędza czas i koszty podróży, ale wymaga przygotowania. Izba może odmówić udziału w tej formie, jeśli warunki po stronie uczestnika utrudniają prowadzenie rozprawy, a wtedy traktuje go jak nieobecnego. Sprawdzenie sprzętu i spokojnego pomieszczenia przed terminem to drobiazg, który może mieć duże znaczenie.
Jawność umów a strategia cenowa
Od 1 lipca 2026 roku jednostki sektora finansów publicznych publikują dane o zawieranych umowach w Centralnym Rejestrze Umów. Formalnie ta zmiana nie wynika z ustawy o zamówieniach, ale wykonawcy odczuwają ją bezpośrednio. Informacje o tym, kto, z kim i za ile podpisał kontrakt, stają się łatwiej dostępne.
Dla firm to narzędzie analizy rynku, które pozwala sprawdzić, za jakie kwoty zamawiający kupują podobne usługi i którzy konkurenci najczęściej wygrywają. Działa to oczywiście w obie strony, bo własne umowy firmy również stają się widoczne dla innych. Regularny przegląd rejestru może pomóc w realistycznej wycenie ofert, choć ceny z innych umów nie zawsze odzwierciedlają warunki konkretnego zamówienia.
Co jeszcze może się zmienić?
Wiele osób szuka informacji o tym, czym jest nowe prawo zamówień publicznych, oczekując jednej nowej ustawy. Tymczasem obecna ustawa obowiązuje od 2021 roku, a zmiany w prawie zamówień publicznych 2026 to jej kolejne nowelizacje. Rząd zapowiada szerszą reformę systemu zamówień i postępowania przed KIO, która mogłaby obowiązywać od 2027 roku, przy czym jej ostateczny kształt nie jest jeszcze znany.
Dla wykonawców najrozsądniejszą odpowiedzią na kolejne zmiany jest porządek we własnej dokumentacji i stała obserwacja rynku. Firma, która ma pod ręką kalkulacje, referencje i aktualne dokumenty, łatwiej dostosuje się do nowych terminów i wymagań. Dobrym pierwszym krokiem może być przegląd ofert złożonych w ostatnim półroczu i sprawdzenie, czy w razie sporu dałoby się szybko zebrać dowody na poparcie każdej z nich.