Kierowniczka działu ofert w firmie dostarczającej meble do urzędów i szkół zaczyna tydzień od przeglądania ogłoszeń, a kończy go często na kompletowaniu dokumentów i liczeniu terminów. W tym roku jej praca wyglądała jednak inaczej, bo część zamówień zniknęła z miejsc, w których zwykle ich szukała, a spory z zamawiającymi wymagają teraz szybszego działania. Prawo zamówień publicznych 2026 roku to kilka nowelizacji, które z perspektywy wykonawcy zmieniają sposób szukania zleceń, przygotowania ofert i obrony swoich racji przed Krajową Izbą Odwoławczą. W tekście patrzymy na te zmiany oczami firmy, która regularnie startuje w przetargach, i zastanawiamy się, jak można się do nich przystosować.

Gdzie szukać mniejszych zamówień po podniesieniu progu?

Od 1 stycznia 2026 roku zamawiający stosują ustawę dopiero do zamówień o wartości co najmniej 170 000 zł netto, a nie jak wcześniej 130 000 zł. Zakupy poniżej tej kwoty realizują według własnych regulaminów, często w formie zapytań ofertowych kierowanych do kilku firm. Dla wykonawcy oznacza to, że zamówienie na wyposażenie sali konferencyjnej za 150 000 zł, które rok temu pojawiłoby się w Biuletynie Zamówień Publicznych, może teraz zostać ogłoszone wyłącznie na stronie zamawiającego.

Firmy, które dotąd opierały się na jednym źródle ogłoszeń, mogą więc przegapić część okazji. W praktyce warto poszerzyć monitoring o kilka miejsc:

  • Biuletyny Informacji Publicznej i strony internetowe zamawiających, z którymi firma już współpracowała;
  • platformy zakupowe, z których korzystają poszczególne jednostki;
  • Bazę Konkurencyjności, w której beneficjenci funduszy unijnych publikują zapytania;
  • plany postępowań publikowane przez zamawiających na początku roku;
  • bezpośredni kontakt z działami zamówień, np. przez zgłoszenie chęci udziału w przyszłych zapytaniach.

Zamówienia poniżej progu rządzą się wewnętrznymi zasadami danej jednostki, więc terminy, wymagane dokumenty i sposób składania ofert mogą się znacznie różnić. Przed złożeniem oferty w trybie regulaminowym warto przeczytać sam regulamin zamawiającego, bo to on, a nie ustawa, określa reguły gry.

Certyfikat – inwestycja czy zbędna formalność?

Od 12 lipca 2026 roku wykonawcy mogą ubiegać się o certyfikat wydawany przez akredytowany podmiot. Może on potwierdzać brak podstaw do wykluczenia albo zdolność do realizacji zamówień określonego rodzaju. Certyfikacja jest dobrowolna, więc decyzja należy do firmy i warto ją podjąć po chłodnej kalkulacji. Pomocne może być spojrzenie na własny profil działalności.

Profil wykonawcyCo przemawia za certyfikacjąCo może zniechęcać
Firma składająca dziesiątki ofert rocznieMniej powtarzalnego kompletowania tych samych dokumentówKonieczność pilnowania aktualności certyfikatu
Wykonawca startujący w kilku przetargach w rokuUporządkowanie dokumentacji firmyKoszty i formalności mogą przewyższać oszczędność czasu
Uczestnik konsorcjówMożliwość wspólnej certyfikacji partnerówOgraniczenia dotyczące korzystania z niej w innym składzie

Warto też pamiętać, że rynek dopiero uczy się nowego narzędzia. Zamawiający dopiero wypracowują praktykę uwzględniania certyfikatów w dokumentach zamówienia, a sam certyfikat nie obejmuje wszystkich okoliczności, które mogą być badane w postępowaniu.

Odwołanie do KIO pisane od nowa

Najwięcej uwagi wykonawców przyciągnęły zmiany, które obowiązują od 13 marca 2026 roku. Rozprawy przed Izbą mogą odbywać się zdalnie, a strony same decydują, czy połączą się online, czy przyjadą do siedziby KIO. Znacznie większe skutki ma jednak prekluzja dowodowa, którą szczegółowo omówiono na jdp-law.pl. Dowody należy przedstawić wraz z odwołaniem, przystąpieniem, odpowiedzią na odwołanie albo w piśmie złożonym najpóźniej dzień przed rozprawą.

Scenariusz z odrzuconą ofertą

Firma budowlana dowiaduje się, że jej oferta została odrzucona z powodu rażąco niskiej ceny. Wcześniej mogła złożyć odwołanie z ogólnym uzasadnieniem, a szczegółowe kalkulacje, oferty podwykonawców i opinie kosztorysanta przynieść dopiero na rozprawę. Teraz takie podejście grozi utratą prawa do powołania tych dowodów. Na przygotowanie odwołania jest zwykle kilka dni, więc materiały dowodowe trzeba kompletować równolegle z pisaniem zarzutów, a nie po ich złożeniu.

Firmy, które często bronią swoich ofert, mogą sporo zyskać, przygotowując się do sporu jeszcze na etapie składania oferty. Pomocne bywa stałe archiwum zawierające kilka rodzajów materiałów:

  1. Szczegółowe kalkulacje cenowe sporządzane dla każdej oferty, a nie tylko na wezwanie zamawiającego.
  2. Oferty podwykonawców i dostawców z datami ich otrzymania.
  3. Referencje i protokoły odbioru z wcześniejszych realizacji.
  4. Korespondencję z zamawiającym, w tym pytania do treści SWZ i udzielone odpowiedzi.
  5. Dane kontaktowe biegłych lub ekspertów, z którymi firma współpracowała.

Udział zdalny w rozprawie oszczędza czas i koszty podróży, ale wymaga przygotowania. Izba może odmówić udziału w tej formie, jeśli warunki po stronie uczestnika utrudniają prowadzenie rozprawy, a wtedy traktuje go jak nieobecnego. Sprawdzenie sprzętu i spokojnego pomieszczenia przed terminem to drobiazg, który może mieć duże znaczenie.

Jawność umów a strategia cenowa

Od 1 lipca 2026 roku jednostki sektora finansów publicznych publikują dane o zawieranych umowach w Centralnym Rejestrze Umów. Formalnie ta zmiana nie wynika z ustawy o zamówieniach, ale wykonawcy odczuwają ją bezpośrednio. Informacje o tym, kto, z kim i za ile podpisał kontrakt, stają się łatwiej dostępne.

Dla firm to narzędzie analizy rynku, które pozwala sprawdzić, za jakie kwoty zamawiający kupują podobne usługi i którzy konkurenci najczęściej wygrywają. Działa to oczywiście w obie strony, bo własne umowy firmy również stają się widoczne dla innych. Regularny przegląd rejestru może pomóc w realistycznej wycenie ofert, choć ceny z innych umów nie zawsze odzwierciedlają warunki konkretnego zamówienia.

Co jeszcze może się zmienić?

Wiele osób szuka informacji o tym, czym jest nowe prawo zamówień publicznych, oczekując jednej nowej ustawy. Tymczasem obecna ustawa obowiązuje od 2021 roku, a zmiany w prawie zamówień publicznych 2026 to jej kolejne nowelizacje. Rząd zapowiada szerszą reformę systemu zamówień i postępowania przed KIO, która mogłaby obowiązywać od 2027 roku, przy czym jej ostateczny kształt nie jest jeszcze znany.

Dla wykonawców najrozsądniejszą odpowiedzią na kolejne zmiany jest porządek we własnej dokumentacji i stała obserwacja rynku. Firma, która ma pod ręką kalkulacje, referencje i aktualne dokumenty, łatwiej dostosuje się do nowych terminów i wymagań. Dobrym pierwszym krokiem może być przegląd ofert złożonych w ostatnim półroczu i sprawdzenie, czy w razie sporu dałoby się szybko zebrać dowody na poparcie każdej z nich.